سرماخوردگی با آنفلوانزا چه فرقی دارد؟

سرماخوردگی و آنفلوانزا هر دو بیماری ویروسی دستگاه تنفسی هستند و علائم مشابهی دارند، برای همین بسیاری از مردم آن‌ها را با هم اشتباه می‌گیرند. اما این دو بیماری یکی نیستند و تفاوت‌شان فقط در اسم نیست. آنفلوانزا معمولاً شدیدتر است و گاهی عوارض جدی‌تری دارد.

در این مقاله می‌خوانید این دو بیماری چه فرقی با هم دارند، از کجا بفهمیم کدام یک را داریم و چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد.

سرماخوردگی معمولاً آزاردهنده است، اما آنفلوانزا می‌تواند خطرناک شود.

مهم‌ترین تفاوت: شدت و سرعت شروع علائم

ساده‌ترین راه برای تشخیص تفاوت این دو بیماری، توجه به شدت و سرعت شروع علائم است.

سرماخوردگی معمولاً کم‌کم شروع می‌شود و خفیف‌تر است. آنفلوانزا معمولاً ناگهانی و شدیدتر شروع می‌شود، به‌طوری که فرد ممکن است در عرض چند ساعت احساس کند حالش بد شده است.

سرماخوردگی آرام از راه می‌رسد، آنفلوانزا ناگهانی.

علائم سرماخوردگی چیست؟

سرماخوردگی را بیش از ۲۰۰ نوع ویروس می‌توانند ایجاد کنند و شایع‌ترین آن‌ها رینوویروس (Rhinovirus) است. علائم معمولاً بیشتر در بینی و گلو دیده می‌شود:

• آبریزش یا گرفتگی بینی
• عطسه
• گلودرد
• سرفه‌ی خفیف تا متوسط
• سردرد یا بدن‌درد خفیف
• تب خفیف یا بدون تب (در بزرگسالان تب در سرماخوردگی شایع نیست)

در سرماخوردگی، بینی و گلو بیشتر از همه‌ی بدن درگیر می‌شوند.

علائم آنفلوانزا چیست؟

آنفلوانزا را ویروس‌های آنفلوانزا ایجاد می‌کنند. هر سال تعداد کمی از انواع این ویروس‌ها شایع می‌شوند. علائم آن معمولاً کل بدن را درگیر می‌کند:

• تب بالا و لرز
• بدن‌درد و درد عضلانی شدید، به‌ویژه در کمر، دست‌ها و پاها
• سردرد
• خستگی و ضعف شدید
• سرفه‌ی خشک
• گلودرد یا احساس خشکی در بینی و گلو

بعضی افراد (به‌ویژه کودکان) ممکن است تهوع، استفراغ یا اسهال هم داشته باشند.

اگر تب، لرز و بدن‌درد شدید ناگهان سراغتان آمد، احتمال آنفلوانزا بیشتر است.

مقایسه‌ی سریع سرماخوردگی و آنفلوانزا

• شروع علائم: در سرماخوردگی تدریجی، در آنفلوانزا ناگهانی.
• تب: در سرماخوردگی کم یا ندارد، در آنفلوانزا شایع و معمولاً بالاتر است.
• بدن‌درد و ضعف: در سرماخوردگی خفیف، در آنفلوانزا شدید.
• علائم بینی (آبریزش و عطسه): در سرماخوردگی بارز‌تر است.
• مدت بیماری: سرماخوردگی معمولاً حدود ۷ تا ۱۰ روز، آنفلوانزا معمولاً چند روز تا یک هفته. البته ضعف و بی‌حالی بعد از آنفلوانزا ممکن است بیشتر بماند.
• عوارض: سرماخوردگی کمتر به عوارض جدی می‌رسد، آنفلوانزا می‌تواند به ذات‌الریه یا بستری شدن منجر شود.

در یک جمله: همه‌چیزِ آنفلوانزا معمولاً از سرماخوردگی شدیدتر است.

آیا فقط با علائم می‌شود تشخیص داد؟

همیشه نمی‌شود. متخصصان بهداشت می‌گویند فقط با علائم، تشخیص دقیق این دو بیماری از هم گاهی دشوار یا حتی غیرممکن است. اگر لازم باشد، پزشک با معاینه و در صورت نیاز آزمایش تشخیصی (مثل تست سریع آنفلوانزا) وضعیت را مشخص می‌کند.

بر اساس توضیح CDC، گاهی فقط با علائم نمی‌توان سرماخوردگی را از آنفلوانزا جدا کرد.

علائم کووید-۱۹ و بعضی ویروس‌های دیگر مثل RSV هم شبیه این دو بیماری است. پس اگر علائم شدید است یا در گروه پرخطر هستید، فقط حدس زدن کافی نیست.

آیا درمان این دو بیماری فرق دارد؟

در بیشتر موارد، درمان هر دو بیماری شامل استراحت، مصرف مایعات کافی و تسکین علائم است. آنتی‌بیوتیک روی این ویروس‌ها اثر ندارد و مصرف خودسرانه‌ی آن می‌تواند ضرر داشته باشد.

آنتی‌بیوتیک روی ویروس اثری ندارد، پس برای سرماخوردگی و آنفلوانزا مفید نیست.

تفاوت مهم این است که برای آنفلوانزا داروهای ضدویروس (Antiviral) نسخه‌ای وجود دارد. تصمیم برای تجویز آن‌ها با پزشک است و معمولاً در افراد پرخطر یا بیماری شدید مطرح می‌شود. این داروها وقتی در همان روزهای اول بیماری شروع شوند، بیشترین اثر را دارند. برای سرماخوردگی چنین داروی اختصاصی وجود ندارد.

داروی ضدویروس آنفلوانزا را فقط پزشک تجویز می‌کند و شروع زودهنگام آن اهمیت دارد.

چه کسانی بیشتر در خطر عوارض آنفلوانزا هستند؟

این گروه‌ها در صورت ابتلا به آنفلوانزا زودتر به پزشک مراجعه کنند:

• کودکان زیر ۵ سال (به‌ویژه زیر ۲ سال) و سالمندان بالای ۶۵ سال
• زنان باردار و تا حدود دو هفته بعد از زایمان
• بیماران مبتلا به آسم، بیماری‌های قلبی و ریوی، دیابت، بیماری کلیوی یا ضعف سیستم ایمنی
• افراد مبتلا به چاقی شدید

اگر جزو گروه‌های پرخطر هستید، با اولین علائم آنفلوانزا منتظر نمانید و با پزشک تماس بگیرید.

چطور از آنفلوانزا و سرماخوردگی پیشگیری کنیم؟

برای هر دو بیماری، شستن مرتب دست‌ها، پوشاندن دهان هنگام سرفه و عطسه، تهویه‌ی مناسب و دوری از افراد بیمار مفید است. اگر بیمارید، تا بهبود علائم و قطع تب (بدون مصرف تب‌بر) در خانه بمانید.

تفاوت مهم پیشگیری این است که برای آنفلوانزا واکسن سالانه وجود دارد، ولی برای سرماخوردگی ندارد. واکسن آنفلوانزا معمولاً برای همه‌ی افراد بالای ۶ ماه توصیه می‌شود، به‌ویژه گروه‌های پرخطر. درباره‌ی زمان و نوع واکسن با پزشک یا مرکز بهداشت مشورت کنید.

واکسن سالانه، مؤثرترین راه پیشگیری از آنفلوانزاست؛ برای سرماخوردگی واکسنی وجود ندارد.

جمع‌بندی

سرماخوردگی معمولاً تدریجی و خفیف است و بیشتر با آبریزش بینی و عطسه دیده می‌شود. آنفلوانزا ناگهانی‌تر و شدیدتر است و با تب، لرز، بدن‌درد و خستگی شدید همراه می‌شود. هر دو معمولاً با استراحت بهتر می‌شوند، اما آنفلوانزا در گروه‌های پرخطر می‌تواند عوارض جدی داشته باشد. واکسن سالانه‌ی آنفلوانزا مؤثرترین راه پیشگیری است.

چه زمانی به پزشک مراجعه کنیم؟

بیشتر موارد سرماخوردگی و آنفلوانزای خفیف در خانه خوب می‌شوند. در این موارد حتماً به پزشک مراجعه کنید:

• تب بالا یا تبی که بیش از سه تا پنج روز ادامه دارد یا با تب‌بر پایین نمی‌آید
• بهتر شدن علائم و بعد برگشت دوباره‌ی تب و بدتر شدن سرفه
• تنگی نفس، تنفس سریع یا درد و فشار در قفسه‌ی سینه
• استفراغ مکرر یا ناتوانی در نوشیدن مایعات (خطر کم‌آبی)
• سرگیجه‌ی شدید، گیجی یا خواب‌آلودگی غیرعادی
• درد شدید گوش یا گلو، یا سرفه‌ای که خلط خونی یا زنگاری دارد
• بدتر شدن بیماری‌های زمینه‌ای مثل آسم یا دیابت

علائم هشداردهنده‌ی فوری در کودکان:

• تنفس سریع یا دشوار، یا کبودی لب‌ها
• نخوردن مایعات و نبود ادرار
• بی‌حالی شدید، بیدار نشدن یا تحریک‌پذیری شدید
• تب در نوزاد زیر سه ماه

در صورت وجود هر یک از این علائم، فوراً به اورژانس یا پزشک مراجعه کنید.

این مقاله جایگزین ویزیت پزشک نیست. برای تشخیص و درمان حتماً به پزشک مراجعه کنید.